Twitter Виртуального Бреста Группа в одноклассниках

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

8 5  Апреля 2015 г.  в 23:27, показов: 5126 : История города Бреста

Адным з галоўных відаў зброі міжваеннага Войска Польскага з’яўляліся браніраваныя цягнікі. Польскае войска мела некалькі дзясяткаў «сухапутных браняносцаў», якія дапамаглі жаўнерам Пілсудскага перамагчы бальшавікоў.

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

А пазней адстойваць заходнія межы Другой Рэчы Паспалітай. Большасць з гэтых бронецягнікоў дацягнула да Другой сусветнай вайны. 

НАРОДЗІНЫ ЛЕГЕНДЫ

 Падчас савецкага наступлення ў ліпені 1920 года Войска Польскае сярод іншага страціла некалькі бронецягнікоў. Варшава разумела, што гэтыя страты могуць прывесці да паразы ў вайне. Хутка быў выдадзены загад аб будаўніцтве 6 новых «сухапутных браняносцаў», сярод якіх быў і «PP 20» (pociąg pancerny), пабудаваны ў Кракаве ў жніўні 1920 года. Аднак усе ведалі цягнік пад назвай «Барташ Главацкі» (селянін, удзельнік Паўстання Тадэвуша Касцюшкі, які адзначыўся ў бітве пад Рацлавіцамі). Першым камандзірам бронецягніка быў паручнік Станіслаў Пігонь (будучы прафесар Віленскага ўніверсітэта). 

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

"Барташ Главацкі"

 Першапачаткова цягнік складаўся з двух крытых артылерыйскіх вагонаў (у якіх знаходзілася па адной 76-міліметровай гармаце), адкрытай артылерыйскай пляцоўкі (на якой ставілася звычайная гармата), вагонаў, узброеных кулямётамі, і браніраванага лакаматыву. Крытыя вагоны былі зроблены з былых нямецкіх таварнякоў, на якіх, акрамя дадатковых лістоў брані, была пастаўлена вежа, што мела вугал абстрэлу 360 градусаў. У верасні 1920 года экіпаж бронецягніка складаўся з 8 афіцэраў, 37 малодшых камандзіраў і 97 радавых.

 Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

Адзін з вагонаў бронецягніка "Барташ Главацкі"

Хутка цягнік перадалі ў распараджэнне 15-й пяхотнай дывізіі. «Дваццатка» дзейнічала на лініі Чарэмха — Брэст-Літоўскі, а пазней ля Гайнаўкі. 19 верасня дзве гарматы цягніка былі знішчаны, а праз дзень, падчас баёў за Свіслач, не стала і трэцяй. Экіпаж бронецягніка вымушаны быў паставіць на платформы звычайныя палявыя гарматы і весці баі з іх дапамогай. Пазней была бітва на Нёмане, дзе «Главацкі» ўдзельнічаў у атацы на Ваўкавыск. У гэты час цягнік складаўся з 6 броневагонаў, на якіх было 2 палявыя гарматы і 10 кулямётаў. У кастрычніку 1920 года «Дваццатка» знаходзілася ў Седлецах, а пазней, да лета 1921 года, у Лідзе.

 МАДЭРНІЗАЦЫЯ

 Калі ў 1919 годзе палякі рыхтаваліся да вайны з усходнім суседам, яны рабілі стаўку на выкарыстанне менавіта старых рускіх вагонаў, якія мелі колы для руху на чыгуначным палатне шырынёй 1524 мм. Аднак пазней вайна прыйшла на польскія землі, і пра «шырокія» вагоны забылі. У пачатку 1920-х пра былыя «рускія» вагоны зноў узгадалі, і частка іх была выкарыстана для мадэрнізацыі «Барташа Главацкага». Безумоўна, колавыя пары для іх рабілі еўрапейскага стандарту.

 У 1922–1923 гадах бронецягнік выкарысталі для супакойвання антыпольскіх выступленняў на тэрыторыі Горнай Сілезіі. Вясной 1925 года цягнік атрымаў новы нумар «10» і быў залічаны ў склад Пятага дывізіёну бронецягнікоў у Кракаве. У гэты час «стальная крэпасць» складалася з аднаго артылерыйскага вагона і аднаго вагона з дзвюма вежамі, пабудаванага на заводзе «Чырвонае Сормава» ў Ніжнім Ноўгарадзе і захопленага падчас вайны 1920 года. Узбраенне складалася з дзвюх 76-міліметровых гармат і кулямётаў. У 1929 годзе была праведзена чарговая мадэрнізацыя бронецягніку. У 1930-х гадах «Барташ Главацкі» складаўся з трох артылерыйскіх вагонаў, два з якіх былі ўзброены 75-міліметровымі гарматамі, а адзін — гаўбіцай 100 міліметраў. Тады ж да вагонаў дабудавалі вежы з зенітнымі кулямётамі і абсталявалі цягнік сучаснай радыёсувяззю. У гэты час «сталёвая крэпасць» была ў складзе 2-га дывізіёна бронецягнікоў у Кракаве — Непаламіцах.

 

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

Галоўны чыгуначны вакзал у Брэсце, сярэдзіна 1930-х 

АБАРОНЦА БРЭСЦКАЙ КРЭПАСЦІ

 У жніўні 1939 года цягнік атрымаў новы нумар — 55 і быў першапачаткова перададзены ў распараджэнне аператыўнай групы «Вышкаў», а пазней арміі «Прусы». У гэты час у яго склад быў залічаны ўзвод бронедрызін, на якіх размяшчаліся лёгкія танкеткі «TKS» і танкі «Рэно ФТ–17». Камандзірам экіпажу бронецягніка быў капітан Анджэй Падгурскі.

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

Немцы ля падбітай ля Жабінкі танкеткі ТКС

 На першым этапе Вераснёўскай кампаніі 1939 года бронецягнік выкарыстоўваўся для патрулявання чыгуначных шляхоў. Увесь гэты час «сухапутны браняносец» не ўдзельнічаў у адкрытых баях з вермахтам, а толькі змагаўся з нямецкай авіяцыяй. Разам з «Барташам Главацкім» дзейнічаў бронецягнік «Смелы», пра які гутарка пойдзе ніжэй. 11 верасня 1939 года 55-ты апынуўся ў Лукаве, дзе ўзяў «на борт» 40-міліметровую супрацьпаветраную гармату «Бафорс». Пазней «Барташ Главацкі» быў накіраваны ў раён Брэста над Бугам.

 Там, як вядома, падраздзяленні Войска Польскага рыхтаваліся да абароны Брэсцкай крэпасці. 14 верасня камандзір цягніка атрымаў загад рухацца ў бок Жабінкі і знішчыць там дэсант 3-й танкавай дывізіі вермахта. Ля моста на Мухаўцы ад цягніка былі адчэплены тры бронедрызіны, з якіх з’ехала некалькі танкетак «TKS». Хутка ўсе гэтыя машыны былі знішчаныя нямецкімі артылерыстамі. Бронецягнік адкрыў агонь з гармат і прымусіў нацыстаў адступіць. Пазней «Главацкі» знішчыў групу нямецкіх матацыклістаў, якія рухаліся з боку Камянца. Артылерысты з 75-га палка вермахта пачалі абстрэл «сталёвай крэпасці». Бой працягваўся каля гадзіны, пасля чаго бронецягнік вымушаны быў адысці ў Брэст. На месцы бітвы палякі пакінулі знішчаную бронедрызіну з танкам «Рэно ФТ–17».

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

"Рэно ФТ17" пад Брэстам

 Хутка капітан Анджэй Падгрускі атрымаў кепскую навіну: «Вакзал у Брэсце захоплены». «55-ты» накіраваўся ў Ковель, а пазней на Луцк. 18 верасня камандзір цягніка вырашыў ісці на Львоў. 19 верасня «Барташ Главацкі» ўдзельнічаў у атацы польскай пяхоты на наступаючых на горад немцаў, аднак падчас бою быў моцна пашкоджаны нямецкай артылерыяй. 22 верасня ў Львоў увайшла Чырвоная Армія, якая і захапіла бронецягнік. 

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

Нямецкі танк Т-З падчас атакі бронецягніка

Былы «Барташ Главацкі» быў залічаны ў склад 58-га палка ўнутраных войскаў НКУС. Пасля нападу Германіі на Савецкі Саюз цягнік зноў удзельнічаў у баявых дзеяннях супраць немцаў. На перагоне Баранавічы — Пагарэльцы ён атакаваў калону нямецкіх танкаў, аднак агнём у адказ быў моцна пашкоджаны і страціў ход. Так скончылася гісторыя бронецягніка, які прыняў удзел у трох войнах.

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

Дразіна з танкам Рэно ФТ 17 пад Брэстам

ПОЛЬСКІ ТРАФЕЙ

Іншы польскі бронецягнік, які прымаў удзел у абароне Брэсцкай крэпасці ў верасні 1939 года, меў нумар «53». Яго гісторыя пачынаецца ў 1918 годзе, калі палякі здабылі пад Кракавам браніраваны цягнік аўстра-венгерскага войска. Ён складаўся з двух браніраваных лакаматываў, двух артылерыйскіх вагонаў, узброеных 70-міліметровымі гарматамі і 3 кулямётамі, а таксама 2 вагонамі, узброенымі кулямётамі. Хутка быў сфарміраваны экіпаж бронецягніка, які ўзначаліў капітан Людвіг Хіцкевіч. Ужо ў лістападзе 1918 года «сталёвая крэпасць» удзельнічала ў баявых дзеяннях супраць украінцаў ля Перамышля і Львова.

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

Бронецягнік "Смелы" рухаецца на фронт, верасень 1939 года

 26 лістапада цягнік быў падзелены на дзве часткі. Так было створана два бронецягнікі, «Пілсудчык» і «Смелы». У красавіку другі з іх прымаў удзел у баявых дзеяннях супраць бальшавікоў на тэрыторыі Беларусі. Падчас баявых дзеянняў «Смелы» быў значна пашкоджаны, аднак пасля рамонту вярнуўся на фронт і ўдзельнічаў у баявых дзеяннях супраць Чырвонай Арміі.

 Пазней бронецягнік быў значна мадэрнізаваны. Яго ўзбраенне складалася з 4 гармат буйных калібраў, дзвюх гармат у танкавых вежах, 15 кулямётаў. Да броневагонаў дадаваліся лакаматыў і некалькіх вагонаў. У жніўні 1939 года цягнік атрымаў новую нумарацыю — 53. Яго камандзірам быў прызначаны беларус, капітан Мечыслаў Маліноўскі. У першыя дні вайны «сталёвая крэпасць» знаходзілася ў раёне мястэчка Семкавіцы. Ён атрымаў загад рухацца ў бок вёскі Мокрая, дзе пачыналася жорсткая бітва паміж нямецкай 4-й танкавай дывізіяй і часткамі Валынскай брыгады кавалерыі Войска Польскага. «Смеламу» ўдалося адбіць нямецкую атаку. Хутка бронецягнік атакавалі самалёты Люфтвафэ, а за імі на полі з’явілася 70 варожых танкаў.

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

Нямецкая мапа, 17 верасня 1939 года 

Ад прамых траплянняў снарадаў, выпушчаных з гаўбіц «Смелага», з некалькіх «панцэркампфвагенаў» сарвала вежы. Над полем разнеслася гучнае: «Zurück» (ням. — «назад»). Але і «Смелы» вымушаны быў адступіць. На станцыі Рэмбеліцы — Ізбіска цягнік напароўся на падраздзяленні мотапяхоты вермахта. Мечыслаў Маліноўскі вымушаны быў кінуць у бой сваіх пяхотнікаў, якія ехалі ў адным з вагонаў. Не вядома, як бы скончыўся бой, калі б на гэтым участку не з’явіўся бронецягнік № 52. Гэта дазволіла «Смеламу» прарвацца ў Дзялошын. 2 верасня «53-ці» атрымаў загад патруляваць участак Семкавіцы — Чэнстахова. У гэты час цягнік некалькі разоў уступаў у бой з нямецкімі танкамі. З 6 верасня «Смелы» дзейнічаў разам з «Барташам Главацкім».

Ждите загрузки ссылки для показа изображений!

 Пазней абодва цягнікі вымушаны былі адступіць у бок Мінска Мазавецкага. 12 верасня бронецягнік атрымаў загад рухацца ў бок Брэсцкай крэпасці. 14 верасня ля станцыі Скокі «53-ці» падтрымаў агнём пяхоту КАП, якая вяла бой з падраздзяленнем вермахта. Як адзначалася вышэй, вярнуцца ў Брэст «Смелы» і «Барташ Главацкі» не змаглі і вымушаны былі накіравацца ў Заходнюю Украіну. 18 верасня цягнікі ўдзельнічалі ў баях з немцамі на подступах да Львова.

 Пасля ўваходу Чырвонай Арміі ў горад абодва бронецягнікі сталі яе трафеямі. Лёс камандзіра бронецягніка, капітана Мечыслава Маліноўскага, не вядомы. А вось «Смелы» быў перададзены 75-му палку ўнутраных войскаў НКУС і ў чэрвені 1941-га ўдзельнічаў у баях з вермахтам, аднак апынуўся ў атачэнні і быў падарваны экіпажам. Немцы адрамантавалі «Смелага», і яго вагоны ўвайшлі ў склад нямецкага Kampfzug A. Вясной 1944 года савецкая армія канчаткова знішчыла «польска-савецка-нямецкі» бронецягнік. 

Тры вайны двух бронецягнікоў пад Брэст-Літоўскам

 Немцы ля падбітага польскага бронецягніка.

Источник: Новы Час
Автор: Ігар Мельнікаў



Система Orphus

Оставить свой комментарий можно после
регистрации на сайте или в чате Telegram


солдат_гость 2015-04-06 22:20
статья обалденная ну уважайте всех где перевод на русский только не надо что все должны говорить на белорусском
↑ 0 ↓

лев_гость 2015-04-08 00:05
Сообщение от солдат_гость
статья обалденная ну уважайте всех где перевод на русский только не надо что все должны говорить на белорусском

а ты мозги свои напряги,если они есть,может тогда на русский и сможешь перевести,хотя вряд ли
↑ +1 ↓

угу_гость 2015-04-06 09:42
А что тут такого. Вам может показать как Чехословакию в 38 году фашисты, поляки и венгры оккупировали? Может вас это тоже беспокоит?
↑ +4 ↓

Tolstokot 2015-04-05 23:40
На немецкой карте показаны удары советских войск,забавно
↑ +7 ↓

Сержик86_гость 2015-04-06 00:29
Сообщение от Tolstokot
На немецкой карте показаны удары советских войск,забавно

какие удары ?) это 39 год, намекнуть еще, или сами додумаетесь)
↑ +1 ↓

Tolstokot 2015-04-06 09:29
я о том что СССР не забыл поделиться планами со своими союзниками
↑ +4 ↓

G.I.Joe._гость 2015-04-06 12:50
Сообщение от Tolstokot
я о том что СССР не забыл поделиться планами со своими союзниками
Германия не была союзником СССР. СССР преследовал свои геополитические интересы (линия Керзона). Для того, чтобы судить о предвоенной обстановке советую прочитать "Вторая мировая война" сэра Черчилля.

↑ 0 ↓

45745_гость 2015-04-06 01:09
Вот это поворот?  :)
↑ +3 ↓


Страницы: [1]